گشنیز
گشنیز را بیشتر بشناسیم

به دلیل وجود ترکیبات زیست‌فعال بسیار، طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های دارویی به قسمت‎های مختلف این گیاه نسبت داده شده‌ است که شامل ضدمیکروبی، آنتی اکسیدانی، ضد دیابت، ضد اضطراب، ضد صرع، ضد افسردگی، ضدجهش، ضد التهاب، ضد دیس لپیدمی، ضد فشار خون بالا، محافظ کننده نورونی (سلول عصبی) و ادرارآور هستند. گشنیز همچنین پتانسیل رفع سمیت ناشی از سرب را هم نشان داده است.

میوه‌های گشنیز (دانه و مریکارپ) پرکاربردترین ترکیبات گیاهان گشنیز هستند که مهم‌ترین ترکیبات آنها اسانس روغنی و اسید چرب هستند. روغن چرب (روغن فیزیکی/ روغن ثابت) حدود ۲۵ درصد دانه است درحالیکه محتوای اسانس روغنی معمولا کمتر از ۱ درصد است. روغن چرب زرد کمرنگ است و بوی مشخصی دارد. این روغن منحصر به فرد است از این نظر که حاوی مقدار بالای پتروسلینیک اسید است.

میوه‌های گشنیز برای درمان التهاب، سوء هاضمه، سرفه، برونشیت، استفراغ، دیسنتری ( اسهال خونی)، اسهال، نقرس، روماتیسم، تب‌های متناوب و سرگیجه استفاده شده‌اند.

در طب آیورودا، دانه‌ها با دانه‌های زیره سیاه و هل یا در طب شرقی با دانه‌های زیره سیاه، رازیانه و بادیان رومی برای درمان مشکلات گوارشی ترکیب می‌شوند.

در طب سنتی چینی‌ها، دانه‌های گشنیز برای درمان سوء هاضمه، بی اشتهایی ، درد معده ، آنفلوانزا بدون تعریق، تنفس بد استفاده می‌شوند درحالیکه در آلمان دانه‌های گشنیز معمولا به صورت دمنوش‌ها یا ترکیبات دارویی بادشکن و مسهل مصرف می‌شوند.

کاربرد اصلی آن برای درمان مشکلات گوارشی، کاهش اشتها، ناراحتی‎های شکمی و گوارشی است. این میوه در فارماکوپه‌های اروپا فهرست شده و به عنوان کمک‌کننده هضم، مقابله با کرم‌‎ها و درمان روماتیسم استفاده می‌شود.

برخی از فعالیت‌های بیولوژیکی گشنیز شامل موارد زیر هستند:

  • فعالیت ضدمیکروبی: فعالیت ضدمیکروبی برگ‌ها و دانه‌های گشنیز و عصاره‌ها و اسانس‌های روغنی آنها یکی از بیشترین فعالیت‌های بیولوژیکی گزارش شده این گیاه است.
  • فعالیت آنتی‎اکسیدانی: اثر عصار پلی‌فنولی دانه‌های گشنیز بر استرس اکسیداتیو ناشی از هیدروژن پراکسید (H2O2) در لنفوسیت‌های انسان ارزیابی شد. درمان با H2O2 موجب استرس اکسیداتیو از طریق کاهش فعالیت‌های آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان (سوپراکسید دیسموتاز، کاتالاز، گلوتاتیون پراکسیداز، گلوتاتیون ردوکتاز، گلوتاتیون-اِس-ترانسفراز) می‌شود. کاهش زیاد در محتوای گلوتاتیون و افزایش در ترکیبات واکنش‌دهنده با تیوباربیوتیک اسید مشاهده شد.
  • فعالیت ضد دیابتی: در مطالعه‌ای عصاره آبی دانه‌های گشنیز در دوز ۲۰ میلی گرم بر کیلوگرم به رت‌های چاق با قند و لیپید خون بالا در دوز واحد به مدت ۳۰ روز خورانده شد. نتایج نشان داد که عصاره گشنیز قند خون بالا را سرکوب کرد، پس از ۴ ساعت از مصرف عصاره گلوکز خون به سطح طبیعی رسید و بر لیپیدها اثری نداشت. انسولین، مقاومت انسولین و پارامترهای لیپید مانند کلسترول کل، کلسترول LDL و تری‌گلیسریدها کاهش یافت.

رازیانه و سلامتی بانوان

دمنوش پر خواص نیوشا: مخلوط شنبلیله، گزنه، گشنیز  و پکیج کنترل دیابت نیوشا

مقاله هایی درباره خواص شنبلیله

مقاله هایی درباره گزنه